Rodzice i osoby bliskie dalej będą mogły być kuratorami wspierającymi czy kuratorami reprezentującymi swoich bliskich z niepełnosprawnością. W projekcie ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji nie ma żadnego przepisu, który by wyłączał taką możliwość – mówi w rozmowie z serwisem Prawo.pl dr n. pr. Monika Zima-Parjaszewska, prezeska Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną.

Senat poparł w czwartek ustawę o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz ustawę ją wprowadzającą. Przepisy trafią teraz do podpisu prezydenta Karola Nawrockiego. Mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Rządowa propozycja przeszła przez obie izby parlamentu jako pierwsza w historii regulacja pozwalająca na formalizację związków jednopłciowych w Polsce. Do uznania praw par jednopłciowych i umożliwienia im zawierania sformalizowanych związków, będących samodzielną instytucją prawną z określonymi uprawnieniami i obowiązkami, zobowiązują Polskę wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Małżonkowie zawarli umowę o pracę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych twierdził, że żona nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom, ponieważ instytucja małżeństwa przenika przez wszystkie sfery życia i pozostaje w kolizji z relacją służbowej zależności. Sąd Najwyższy wskazał, że dla oceny podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy kluczowe znaczenie ma rzeczywiste istnienie więzi pracowniczej. Natomiast przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie wyłączają pracowniczego zatrudnienia między członkami rodziny.

Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada reformę prawa rodzinnego, której celem będzie zwiększenie ochrony dzieci w sprawach rozwodowych. Jeden z projektów - dotyczący pieczy współdzielonej - jest już w opiniowaniu, gotowy jest też projekt wprowadzający alimenty podstawowe i alimentacyjny nakaz zapłaty, a prace w MS trwają nad trzecią regulacją - odchodzącą od orzeczenia o winie. Wzmocniona ma być też pozycja kuratora sądowego. Celem - jak mówił minister sprawiedliwości Waldemar Żurek - jest to, by prawo skupiło się na dziecku, a nie jedynie na sporze dorosłych.

Rodzicielstwo coraz rzadziej jest traktowane jako naturalny etap życia, a coraz częściej jako świadoma decyzja podejmowana wtedy, gdy pojawia się poczucie bezpieczeństwa w kluczowych obszarach życia - to jedne z wniosków raportu resortu rodziny "Być czy nie być rodzicem? Kobiety i mężczyźni o swoich decyzjach, doświadczeniu i obawach".

Spadkobiercy załatwiający w bankach formalności po śmierci bliskiej osoby natrafiają na szereg trudności. Według Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, źródłem problemów mogą być nieprecyzyjne procedury samych banków. Część prawników zgadza się z tą oceną, są jednak głosy przeciwne, według których ciężko winić instytucje finansowe za to, że te przestrzegają powszechnie obowiązujących przepisów i zawartych przez siebie umów.

Gdy dziecko i rodzic zamieszkują daleko od siebie, niejednokrotnie to dzięki rozmowom telefonicznym i spotkaniom zdalnym mogą tworzyć ze sobą bliskość. Najlepiej byłoby, gdyby rodzicom udało się w zgodzie ustalić dokładne zasady, na jakich kontakty te odbywają się. W praktyce zdarza się, że powstają spory na tym tle. Pomocne mogą być precyzyjne ustalenia.

Wyrobienie niebieskiej karty ma chronić rodzinę przed przemocą. Nie jest ona wyrokiem, lecz decyzją administracyjną. Jak jednak każdy dobry instrument prawny, karta może być wykorzystywana niezgodnie z celem, do którego została utworzona. Prawnicy coraz częściej mówią, że jest ona niekiedy nadużywana, aby uzyskać szybki i korzystny rozwód oraz podział majątku.

Instytucja „danych przesłaniających” ojca ma charakter obowiązkowy i nie może być pominięta przez kierownika USC ani sąd administracyjny, nawet gdy prowadzi do utrwalenia fikcji. Oznacza to, że wpisanie do aktu urodzenia danych podanych przez matkę nie może być uznane za rejestrację informacji nieprawdziwych, a matka dziecka nie może następnie żądać wykreślenia istniejącego wpisu i pozostawienia rubryk niewypełnionych. Pewne działania mógłby na tym polu podjąć sąd powszechny.

Państwo członkowskie może prowadzić dochodzenie w sprawie oszustwa związanego z fikcyjnym małżeństwem i stwierdzić jego istnienie nawet po nabyciu przez daną osobę obywatelstwa tego państwa - stwierdził kilka dni temu Trybunał Sprawiedliwości UE.

Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało Rzecznika Praw Obywatelskich, że nie prowadzi aktualnie prac nad tablicami alimentacyjnymi. Przygotowuje natomiast projekt wprowadzający do polskiego porządku prawnego – alimenty natychmiastowe, których wysokość będzie ustandaryzowana i zależna wyłącznie od dwóch czynników: od liczby dzieci pochodzących od tych samych rodziców oraz – jak zapowiedziano – od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tu podstawą ma być alimentacyjny nakaz zapłaty – wydawany w siedem dni od dnia złożenia pozwu.

Pies i kot coraz częściej traktowani są jako pełnoprawni członkowie rodziny. Kwestie dotyczące zwierząt towarzyszących po rozwodzie małżonków czy rozstaniu konkubentów nadal jednak nie są uregulowane w sposób kompleksowy i autonomiczny. Najczęściej dobro zwierzęcia nie jest stawiane na pierwszym miejscu.

Z wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że polskie urzędy mają obowiązek rejestrowania zawartych za granicą małżeństw jednopłciowych, ale nie wynika obowiązek zapewnienia im takich samych praw jak małżeństwom kobiet i mężczyzn – twierdzi prof. Andrzej Wróbel, sędzia Sądu Najwyższego w stanie w spoczynku i były sędzia Trybunału Konstytucyjnego. I przewiduje, że w praktyce oznaczać to będzie odmowę przyznania małżeństwom jednopłciowym wielu uprawnień, które zgodnie z polskim prawem przysługują małżeństwom, np. anonsowanego przez premiera prawa do adopcji.

Polskie prawo rodzinne opiera się na zasadzie, zgodnie z którą dziecko urodzone w trakcie małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania uznawane jest za dziecko męża matki. Rozwiązanie to miało zapewniać stabilność sytuacji dziecka i chronić rodzinę. Tyle że współczesne relacje rodzinne wyglądają dziś zupełnie inaczej niż wtedy, kiedy tworzono obecne przepisy. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało uchylenie przepisów przewidujących automatyczne domniemanie pochodzenia dziecka i wydaje się, że jest to próba odpowiedzi na obecne problemy – piszą Tomasz Uljasz i Cyntia Mizak, prawnicy z RESIST Rezanko Sitek.

Gdy po kilku miesiącach tarć w rządzie w końcu wydane zostało rozporządzenie w sprawie transkrypcji aktów zagranicznych małżeństw osób tej samej płci, ministrowie uznali to za historyczną chwilę, a o sukcesie mówili też przedstawiciele zainteresowanych środowisk. Jednak po początkowej euforii, teraz pojawiają się pytania o praktyczne skutki nowej sytuacji – w prawie spadkowym, podatkowym, medycznym, w ubezpieczeniach społecznych. Eksperci przyznają, że trzeba będzie jeszcze o to walczyć.

Uchwalona w piątek ustawa o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu zakłada, że dwie osoby pełnoletnie będą mogły zawrzeć umowę u notariusza, która – rejestrowana w USC – umożliwi stronom m.in. wybór ustroju majątkowego, ustanowienie obowiązku alimentacyjnego, uzyskanie prawa do korzystania ze wspólnego mieszkania oraz nadanie drugiej osobie uprawnień do dostępu do informacji medycznych i działania jako pełnomocnik w sprawach codziennego życia. Prezydent zapowiada jednak weto.

Sejm w środę zajmie się rządowym projektem ustawy o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz projektem przepisów wprowadzających. Jak podkreślił w środę szef gabinetu prezydenta RP Paweł Szefernaker przepisy wprowadzają de facto w Polsce związki partnerskie. Zapowiedział również, że nie ma i nie będzie zgody prezydenta na legalizację związków partnerskich.

Jeśli dziecko z niepełnosprawnością intelektualną trafia do domu pomocy społecznej (DPS), znika z powiatowych statystyk systemu pieczy zastępczej. Dodatkowo najczęściej kierowane jest do placówek, w których mieszkają dorośli. W praktyce oznacza to, że nie szuka się już dla niego miejsca w pieczy. Tymczasem DPS powinien być ostatnim ogniwem w systemie pomocy, wykorzystanym tylko w razie braku możliwości zapewnienia innego wsparcia - podkreśla Najwyższa Izba Kontroli (NIK) w swoim raporcie.

Minister administracji i spraw wewnętrznych podpisał, sygnowane wcześniej przez ministra cyfryzacji, rozporządzenie ustalające zasady transkrypcji dokumentów małżeństw zawartych za granicą przez obywateli Polski tej samej płci. Tym samym zakończył się trwający kilka miesięcy impas w sprawie wykonania w tej sprawie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Transkrypcja aktu małżeństwa jednopłciowego będzie możliwa w każdym urzędzie stanu cywilnego w Polsce - poinformował w piątek minister Krzysztof Gawkowski.

Dzisiaj rano dokonaliśmy pierwszej transkrypcji małżeństwa jednopłciowego, zgodnie z wyrokami sądów - poinformował prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. Jednocześnie przyspieszenia nabrały rządowe prace nad rozporządzeniem, które ma wprowadzić dla takich decyzji specjalny formularz. Szef MSWiA Marcin Kierwiński zapowiedział, że w ciągu najbliższych dni podpisze rozporządzenie zmieniające wzory aktu małżeństwa w sprawie par jednopłciowych.