Wbrew powszechnemu przekonaniu pieniądze oszczędzane na starość w różnych filarach emerytalnych można dziedziczyć, dotyczy to także środków zapisanych na subkoncie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Warto zatem wiedzieć, gdzie oszczędzają członkowie rodziny i jak - w razie ich śmierci - odzyskać pieniądze z OFE, IKE, IKZE, PPK, PPE albo OIPE.

Wpłaty, które zostały obliczone i pobrane w terminie, a tylko nie zostały dokonane (przekazane) do instytucji finansowej, są wpłatami spóźnionymi i powinny zostać dokonane. Sytuacja komplikuje się, jeśli pracodawca w ogóle nie obliczał i nie pobierał wpłat do pracowniczych planów kapitałowych - mimo że powinien.

Wpłata dodatkowa uczestnika pracowniczego planu kapitałowego może stanowić nawet 2 proc. jego wynagrodzenia, a wpłata dodatkowa pracodawcy - nawet 2,5 proc. Decyzje uczestnika PPK i pracodawcy o finansowaniu wpłaty dodatkowej są od siebie niezależne – finansowanie wpłat dodatkowych jest dobrowolne.

Jeżeli miesięczne wynagrodzenie uczestnika pracowniczych planów kapitałowych nie przekracza 1,2-krotności minimalnego wynagrodzenia, może on złożyć podmiotowi zatrudniającemu deklarację obniżenia wpłaty podstawowej. Limit uprawniający do obniżenia tej wpłaty wynosi obecnie 5767,20 zł. Po otrzymaniu takiej deklaracji, podmiot zatrudniający weryfikuje wynagrodzenie uczestnika PPK w tym podmiocie.

Stan partycypacji w PPE, warunkujący zwolnienie ze stosowania ustawy o PPK, pracodawcy muszą sprawdzać co pół roku – według stanu na 1 stycznia i na 1 lipca. Jeśli w którejś z tych dat liczba uczestników PPE spadnie poniżej 25 proc. osób zatrudnionych u tego pracodawcy, będzie on miał obowiązek utworzyć PPK.

Każdy podmiot zatrudniający dokonuje wpłat na rachunek pracowniczych planów kapitałowych uczestnika utworzony w związku z zatrudnieniem w tym podmiocie. Uczestnik PPK może przenosić środki pomiędzy swoimi rachunkami PPK, ale wypłata transferowa nie może być częściowa – obejmie ona wszystkie środki znajdujące się na danym rachunku PPK.

Polski Fundusz Rozwoju będzie wysyłał wezwania do zawarcia umów o zarządzanie PPK do podmiotów zatrudniających wyłącznie w drodze elektronicznej za pomocą PUE ZUS - przewiduje projekt nowelizacji ustawy o pracowniczych planach kapitałowych. Jak twierdzi Ministerstwo Finansów i Gospodarki, rozwiązanie to sprawdziło się podczas obowiązywania ustawy COVID-19. Projekt dziś trafił do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania.

Osoby zatrudnione w wieku 55+ muszą otrzymać informację o możliwości złożenia wniosku o zawarcie umowy o prowadzenie pracowniczych planów kapitałowych. Uczestników PPK trzeba powiadomić o możliwości obniżenia wpłaty podstawowej lub zadeklarowania wpłaty dodatkowej. Natomiast osoba zatrudniona, np. pracownik czy zleceniobiorca podlegający z tytułu tego zlecenia obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, która nie ma jeszcze 55 lat, zostaje „zapisana” do PPK bez konieczności podejmowania przez nią żadnych czynności.

Jednoczesne zatrudnienie na podstawie dwóch tytułów do ubezpieczeń w tym samym podmiocie nie skutkuje zawarciem dwóch umów o prowadzenie PPK. Może to jednak oznaczać dla podmiotu zatrudniającego obowiązek naliczania wpłat do PPK od łącznego wynagrodzenia osiąganego przez uczestnika PPK z tych tytułów.

Dla obowiązku zawarcia umowy o zarządzanie pracowniczymi planami kapitałowymi, co do zasady, bez znaczenia jest to, czy osoba zatrudniona chce oszczędzać w PPK. Wyjątek przewidziano dla mikro przedsiębiorców. Chodzi o mikro przedsiębiorcę, któremu wszystkie osoby zatrudnione złożyły deklaracje o rezygnacji. W takim przypadku nie stosuje się ustawy o PPK. To zwolnienie ze stosowania ustawy o PPK nie jest jednak bezterminowe.

Osoba zatrudniona staje się uczestnikiem PPK na skutek zawarcia - w jej imieniu i na jej rzecz - umowy o prowadzenie PPK. Uczestnikiem PPK można stać się także z mocy prawa, ale tylko w sytuacji wskazanej w przepisach. Kluczowe są tu terminy, wiek pracownika oraz jego decyzje dotyczące oszczędzania.

Wpłata powitalna od państwa w wysokości 250 złotych przysługuje osobie, która jest uczestnikiem pracowniczych planów kapitałowych przez co najmniej 3 pełne miesiące kalendarzowe i za którą zostały dokonane - sfinansowane przez nią - wpłaty do PPK za co najmniej 3 miesiące.

Po osiągnięciu 60. roku życia, uczestnik pracowniczych planów kapitałowych może rozpocząć wypłatę środków ze swojego indywidualnego rachunku PPK, ale może też skorzystać z tych środków w formie świadczenia małżeńskiego. Istnieje również możliwość wypłaty transferowej z rachunku PPK do zakładu ubezpieczeń albo na rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej.

Rada Ministrów przyjęła we wtorek autopoprawkę do rządowego projektu ustawy o uchyleniu ustawy o Centralnej Informacji Emerytalnej, przedłożoną przez Ministra Cyfryzacji. Realizuje ona działania deregulacyjne rządu. Dzięki nowym przepisom osoby ubezpieczone będą miały łatwiejszy dostęp do informacji o swoich oszczędnościach emerytalnych - wszystko w jednym miejscu, za pośrednictwem ZUS, w aplikacji mObywatel.

W sytuacji gdy od wynagrodzenia uczestnika PPK zostały obliczone i pobrane wpłaty do PKK, ale uczestnik zmarł przed ich przekazaniem do instytucji finansowej, należy dokonać tych wpłat. Śmierć uczestnika PPK powoduje bowiem, że nie nalicza się już za niego nowych wpłat do PPK. Środki z rachunku PPK zmarłego uczestnika trafią do jego bliskich.

Osoba będąca uczestnikiem PPK, która w okresie zatrudnienia w danym podmiocie zmieniła tytuł do ubezpieczeń, np. została z nią rozwiązana umowa o pracę i zawarta umowa zlecenia, nie traci statusu uczestnika PPK. Jeżeli nadal podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, podmiot zatrudniający kontynuuje dokonywanie wpłat do PPK za tę osobę.

Uczestnik PPK, który rozpoczyna oszczędzanie w tym programie, zostaje automatycznie przypisany do funduszu zdefiniowanej daty właściwego do jego wieku. Może jednak, w każdym czasie, zmienić ten fundusz na inny. Może także transferować środki pomiędzy swoimi rachunkami PPK. W każdym czasie może przenieść wszystkie środki zgromadzone na jednym ze swoich rachunków PPK na inny rachunek PPK, prowadzony dla niego przez tę samą lub inną instytucję finansową.

Jeżeli podmiot zatrudniający zawarł umowę o zarządzanie PPK na czas oznaczony, okres obowiązywania tej umowy może zostać przedłużony, jeżeli spełnionych jest kilka przesłanek. Z takiego rozwiązania można skorzystać, gdy do nowego zamówienia na zarządzanie PPK nie stosuje się przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych i podmiot zatrudniający ponownie wybrał tę samą instytucję finansową.

Za uczestników PPK, do których stosuje się przepisy ustawy o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi, nie są dokonywane wpłaty do PPK, finansowane przez podmiot zatrudniający, jeżeli ich dokonanie spowodowałoby przekroczenie limitów wynagrodzeń i świadczeń dodatkowych przewidzianych w tej ustawie. Analogiczne ograniczenie obowiązuje w przypadku uczestników PPK, do których stosuje się przepisy ustawy o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami.

Podstawą, od której oblicza się i pobiera wpłaty do pracowniczych planów kapitałowych, jest „wynagrodzenie” w rozumieniu ustawy o PPK, czyli - co do zasady - podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uczestnika PPK. „Wynagrodzeniem” mogą być także świadczenia niepieniężne, w tym prezenty świąteczne.