Kontrola Najwyższej Izby Kontroli w czterech urzędach wojewódzkich wykazała problemy systemowe i organizacyjne w nadzorze nad samorządami. W trzech urzędach stwierdzono przypadki niejednolitego podejścia interpretacyjnego do postanowień aktów regulujących tę samą sferę działalności. Izba wytknęła też opóźnienia w publikacji aktów prawa miejscowego oraz rzadkie stosowanie części narzędzi nadzorczych.

Rada Miejska w Trzebnicy próbowała uporządkować zasady udostępniania radnym informacji i dokumentów w statucie gminy, uzależniając dostęp od decyzji lub opinii innych organów. Wojewoda dolnośląski oraz WSA we Wrocławiu uznali jednak, że takie regulacje są nielegalne, ponieważ ingerują w ustawowe uprawnienia radnego wynikające z ustawy o samorządzie gminnym.

Model „silnego burmistrza” przestaje odpowiadać na oczekiwania mieszkańców i urzędników, którzy coraz wyraźniej domagają się dialogu zamiast autorytarnego zarządzania. Z najnowszego raportu prof. Pawła Swianiewicza wynika, że w polskich gminach rośnie znaczenie stylu koncyliacyjnego, choć w praktyce wciąż dominuje zarządzanie hierarchiczne. Luka między oczekiwaniami a rzeczywistością może mieć realne konsekwencje polityczne dla lokalnych liderów.

Jest już poprawiony regulamin naboru wniosków od miast i gmin, które pracują nad planami ogólnymi i chciałyby skorzystać z dofinansowania z Krajowego Programu Odbudowy. Decydującym kryterium będzie udostępnienie planu ogólnego w Biuletynie Informacji Publicznej do końca sierpnia br. Kolejna gmina – tym razem górnośląskie miasto Radzionków – obroniła też swój plan ogólny w sądzie administracyjnym.

Spośród 16 jednostek samorządowych, które skontrolowała Najwyższa Izba Kontroli pod względem dostępności, 87 proc. nie spełniło nawet minimalnych warunków zapewnienia dostępności architektonicznej i informacyjno-komunikacyjnej. Żadna ze stron internetowych nie była dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami w koniecznym zakresie. Tylko jedna nie spełniała zaledwie jednego wymogu dostępności.

Gmina nie może wprowadzić całkowitego całorocznego zakazu stosowania materiałów pirotechnicznych na swoim terenie – orzekł w środę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Sędziowie oddalili skargę stolicy Dolnego Śląska na rozstrzygnięcie nadzorcze tamtejszego wojewody stwierdzające nieważność uchwały rady miejskiej zakazującej używania fajerwerków nawet w Sylwestra i Nowy Rok.

Zakaz trzymania zwierząt na uwięzi obejmie psy i koty, a minimalne warunki utrzymywania psów w kojcach (w tym ich powierzchnię) określi ministerialne rozporządzenie. Tak wynika z nowelizacji ustawy o ochronie zwierząt, którą pod koniec maja przyjął Sejm. Teraz nad zmianami pracuje Senat. We wtorek senackie komisje zaproponowały dwie poprawki doprecyzowujące.

Do pierwszego czytania skierowano projekt nowelizacji ustawy o samorządzie gminnym, który ma wyeliminować z organów sołectw i dzielnic osoby prawomocnie skazane. Propozycja Koalicji Obywatelskiej wprowadza nowe przesłanki wygaszenia mandatów, ale budzi wątpliwości co do proporcjonalności ograniczeń i ingerencji w samodzielność gmin. Prokurator Generalny zwraca zaś uwagę, że zaproponowana procedura wygaszania mandatów może okazać się nieskuteczna.

Organizacje pozarządowe (NGO) w Polsce od lat narzekają na nadmiar formalności i ograniczony dostępem do szybkiego finansowania lokalnych inicjatyw. Sejm uchwalił w piątek nowelizację ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych, która ma ułatwić działalność organizacjom społecznym. Nowelizacja przewiduje m.in. wyższe progi dla uproszczonej sprawozdawczości, większą elastyczność w realizacji zadań publicznych i nowe formy wsparcia społeczników. Regulacje mają wejść w życie od 1 września 2026 r. i objąć organizacje działające na terenie całej Polski.

Od 17 czerwca 2026 r. planowane jest wdrożenie zmian w API integracyjnym systemu Centralnego Rejestru Umów Jednostek Sektora Finansów Publicznych (CRU JSFP). Modyfikacje obejmują m.in. ujednolicenie identyfikacji umów, rozszerzenie zakresu danych zwracanych w odpowiedziach oraz poprawę walidacji informacji przesyłanych przez systemy zewnętrzne.

Po 10 latach funkcjonowania samorządowe centra usług wspólnych wchodzą w kolejny etap rozwoju. Kluczowe stają się cyfryzacja, analityka danych oraz nowe obowiązki prawne, w tym KSeF, Centralny Rejestr Umów i regulacje z zakresu cyberbezpieczeństwa. II Forum Samorządowych Centrów Usług Wspólnych pokazało, jak zmienia się rola CUW i jakie wyzwania stoją przed samorządami w najbliższych miesiącach.

Wyższe opłaty w postępowaniu przed Krajową Izbą Odwoławczą, nowe zasady kwestionowania rażąco niskiej ceny, próba uporządkowania rozbieżnych przepisów i orzecznictwa – to najważniejsze propozycje nowelizacji przygotowanej w Urzędzie Zamówień Publicznych, o których dyskutują eksperci. Uzgodnienia, konsultacje publiczne i opiniowanie potrwają jeszcze ponad tydzień, do 24 czerwca.

Nowelizacja, opublikowana właśnie w Dzienniku Ustaw, przewiduje wydłużenie – do końca sierpnia - o dwa miesiące terminu wejście w życie planów ogólnych. Polska walczy też o liberalizację zasad Krajowego Planu Odbudowy, aby już tylko 40 proc. planów ogólnych zapewniało wypłatę unijnych środków.

Naruszenie przez radnego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia samorządowego tej jednostki, w której otrzymał on mandat, prowadzi do wygaśnięcia mandatu. Fakt ten potwierdza uchwała organu stanowiącego jednostki. Od uchwały radnemu przysługuje jednak skarga do sądu, by ten zbadał legalność postępowania rady. NSA wskazuje, że prowadzenie działalności gospodarczej przez radnego wymaga potwierdzenia.

W Sejmie są dwa projekty znacznie ograniczające używanie fajerwerków. Branża pirotechniczna sugeruje zaś, aby dwa tygodnie ciszy wprowadzić jedynie przed Sylwestrem. W sądzie czeka też na rozstrzygnięcie kwestia całkowitego zakazu fajerwerków nie tylko w miejscach publicznych, ale też na prywatnych posesjach, jaką na początku roku wprowadziło miasto Wrocław.

Rośnie liczba uchwalanych przez gminy planów ogólnych, ale też pojawiają się pierwsze skargi na nie pochodzące od indywidualnych właścicieli nieruchomości i zwykłych mieszkańców. Mimo zachęt wielu prawników, aby wkraczać na drogę sądową, nie zawsze będzie to jednak celowe. Swoich interesów warto za to pilnować już na etapie procedur planistycznych.

Zmiana to pierwszy krok do uspójnienia sieci transportowej. Nowe rozwiązania mają ułatwić mieszkańcom dojazd do pracy, szkół, placówek ochrony zdrowia oraz instytucji publicznych, zwłaszcza na terenach oddalonych od większych ośrodków miejskich - argumentuje Ministerstwo Infrastruktury, autor projektu nowelizacji.

Wojewoda zaskarżył uchwałę, ponieważ uważał, że rada miejska, wbrew upoważnieniu ustawowemu, nie wskazała podmiotów, które mogą wystąpić o przyznanie nagród dla nauczycieli. Oceny tej nie podzielił sąd pierwszej instancji. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że regulacja w zakresie przyznawania nagród nie zawiera luk prawnych. Występowanie z wnioskami o wyróżnienie nauczycieli należy do kompetencji dyrektora szkoły, co wynika z przepisów ustawy Prawo oświatowe.

Rada gminy ma obowiązek pochylić się nad wniesioną petycją. Nie oznacza to jednak merytorycznego zajęcia stanowiska. Jeżeli przedmiotem będzie sprawa spoza zakresu jej działania powinna przekazać petycję do rozstrzygnięcia innemu organowi – orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi.

Zgodnie z gminnym regulaminem, naprawa samochodów na terenie nieruchomości poza warsztatami naprawczymi była dozwolona, jeśli jej zakres był związany z bieżącą eksploatacją i nie spowoduje zanieczyszczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wskazał, że do kompetencji organu należy tylko określenie szczegółowych zasad utrzymania porządku i czystości w zakresie mycia i naprawy samochodów poza myjniami i warsztatami. Tym samym rada nie mogła wprowadzić ograniczeń w tym zakresie.