Każda sprzedaż energii z własnej instalacji do sieci podlega opodatkowaniu VAT, ponieważ właściciel instalacji działa w sposób ciągły i z zamiarem osiągnięcia zysku. W konsekwencji spełnia kryteria uznania go za podatnika VAT - twierdzi skarbówka. Eksperci mają jednak co do tego wątpliwości. Co więcej, właściciel instalacji nie zapłaci podatku dochodowego.
Montaż instalacji fotowoltaicznej razem z magazynem energii to coraz częstsze rozwiązanie. Chodzi o urządzenie, które działa jak akumulator i pozwala na przechowywanie energii elektrycznej w celu jej późniejszego wykorzystania. Właściciel może sprzedaż nadwyżkę. W praktyce jednak powstaje szereg problemów z rozliczeniem takiej sprzedaży.
W najnowszej interpretacji z 28 sierpnia 2026 r. (nr 0114-KDIP4-1.4012.427.2026.3.RMA) dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że właściciel, sprzedając nadwyżkę wyprodukowanej przez siebie energii elektrycznej, zapłaci VAT.
Z pytaniem wystąpił mężczyzna prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą, który jest czynnym podatnikiem VAT, jednak planowana inwestycja w instalację fotowoltaiczną (PV) oraz magazyn energii będzie miała charakter prywatny i nie będzie związana z jego firmą. Zamierza zawrzeć umowę ze spółką posiadającą koncesję na obrót energią elektryczną. Spółka będzie zarządzała magazynem energii oraz nadwyżkami energii wyprodukowanej przez instalację PV. Mężczyzna będzie występował jako prosument energii odnawialnej, nie będzie natomiast prowadził działalności gospodarczej w zakresie handlu energią ani ubiegał się o koncesję energetyczną.
Energia wyprodukowana przez instalację PV będzie służyła głównie celom prywatnym i mieszkaniowym. Jedynie w marginalnym stopniu (do kilku procent rocznego zużycia) może być wykorzystywana na potrzeby działalności gospodarczej, np. do zasilania sprzętu biurowego.
Czy umowa na montaż instalacji fotowoltaicznej jest umową o roboty budowlane? - sprawdź w LEX >
Nadwyżki energii będą magazynowane, a po zakończeniu 12-miesięcznego okresu rozliczeniowego wnioskodawca będzie mógł zdecydować o ich sprzedaży. Sprzedaży do sieci elektroenergetycznej dokona wyłącznie spółka, działająca we własnym imieniu, lecz na rzecz wnioskodawcy. Wynika to z faktu, że wnioskodawca nie posiada uprawnień do obrotu energią elektryczną. Rozliczenia między stronami będą odbywać się w systemie net-billingu. Po sprzedaży nadwyżek energii spółka wypłaci wnioskodawcy należną kwotę pomniejszoną o swoje wynagrodzenie stanowiące udział w zysku ze sprzedaży energii. Dodatkowo spółka będzie pobierała stałą opłatę abonamentową.
Instalacja PV i magazyn energii zostaną sfinansowane z prywatnych, wcześniej opodatkowanych środków wnioskodawcy. Składniki te nie będą środkami trwałymi ani wyposażeniem firmy, wydatki na ich zakup nie będą zaliczane do kosztów uzyskania przychodów, a VAT od ich nabycia nie będzie odliczany. Wnioskodawca planuje natomiast skorzystać z ulgi termomodernizacyjnej.
Spółka będzie pełnić funkcję niepublicznego operatora systemu dystrybucyjnego (OSDn), współpracującego z publicznymi operatorami sieci energetycznych. Dzięki tej współpracy wnioskodawca ma uzyskać wyższą efektywność ekonomiczną inwestycji w fotowoltaikę poprzez lepsze wykorzystanie wyprodukowanej energii i możliwość sprzedaży ewentualnych nadwyżek. Energia zgromadzona w magazynie przez cały czas pozostanie własnością wnioskodawcy.
Mężczyzna chciał uzyskać potwierdzenie, że nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT dla sprzedaży przez spółkę energii elektrycznej z magazynu do sieci.
Dyrektor KIS uznał jego stanowisko za nieprawidłowe. Wyjaśnił, że z istoty rozliczenia w systemie net-billingu wynika, że operator energetyczny (taki jak spółka), na podstawie umowy cywilnoprawnej zarządza magazynem energii w imieniu własnym, ale działając na rzecz klienta. Tym samym wynagrodzenie wypłacane wnioskodawcy przez spółkę będzie płatnością z tytułu dostawy jego towaru - nadwyżki energii elektrycznej zgromadzonej w magazynie do sieci. Spółka będzie bowiem działać w imieniu własnym, ale na rzecz podatnika; przedmiotem dostawy jest energia elektryczna wyprodukowana w jego Instalacji PV oraz zgromadzona w magazynie. Energia ta - jak wskazał wnioskodawca - cały czas pozostaje jego własnością. Będzie zatem dokonywał dostawy towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy, podlegającej opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
To oznacza, że sprzedaż energii elektrycznej z magazynu do sieci będzie stanowić działalność gospodarczą oraz odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Mężczyzna nie skorzysta ze zwolnienia podmiotowego z VAT wynikającego z art. z art. 113 ust. 1 ustawy, ponieważ jest podatnikiem VAT, a jego roczne obroty przekraczają 240 tys. zł.
Podatnik był też przekonany, że w przypadku opodatkowania VAT podstawę opodatkowania będzie stanowić będzie kwota wypłaty pomniejszona o wynagrodzenie dla spółki. Dyrektor KIS stwierdził jednak, że podatek trzeba zapłacić od kwoty otrzymanej wypłaty, bez odliczenia wynagrodzenia.
Jak mówi Sergiusz Felbur, doradca podatkowy w kancelarii Schoenherr Halwa Okoń Chyb Sp.k, stanowisko dyrektora KIS wpisuje się w dotychczasową niekorzystną praktykę interpretacyjną. Zdaniem fiskusa każda sprzedaż energii z własnej instalacji do sieci podlega opodatkowaniu VAT, ponieważ właściciel instalacji działa w sposób ciągły i z zamiarem osiągnięcia zysku, a w konsekwencji spełnia kryteria uznania go za podatnika VAT.
- Wbrew pozorom takie stanowisko może okazać się korzystne dla prosumentów będących osobami fizycznymi, którym dodatkowy, comiesięczny obowiązek raportowania w VAT nie musi stanowić istotnego obciążenia. Po skutecznej rejestracji jako podatnik VAT czynny będą oni mogli odliczyć podatek naliczony od wydatków związanych z zakupem i montażem instalacji PV. Efektem będzie niższy efektywny koszt całej inwestycji. Z drugiej strony nie każdy prosument musi być zainteresowany takim rozwiązaniem – wymaga ono sprzedaży nadwyżek energii oraz wiąże się ona z przyjęciem dodatkowej odpowiedzialności za prawidłowe rozliczenie podatku – wyjaśnia Sergiusz Felbur.
Jego zdaniem istnieje szereg wątpliwości co do tego, czy stanowisko dyrektora KIS znajduje uzasadnione podstawy w realiach analizowanej sprawy. Punktem wyjścia dla argumentacji w uzasadnieniu interpretacji jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 20 czerwca 2013 r. w sprawie Fuchs (sygn. C-219/12). Takie podejście fiskusa nie dziwi, ponieważ VAT jest podatkiem zharmonizowanym w UE, a polskie organy podatkowe mają obowiązek respektować orzecznictwo TSUE.
Czytaj też w LEX: Pojęcie działalności gospodarczej na gruncie podatku VAT. Glosa do wyroku TS z dnia 20 czerwca 2013 r., C-219/12 >
- Podkreślenia wymaga jednak, że orzeczenie to dotyczyło odmiennego stanu faktycznego. W toku postępowania interpretacyjnego wnioskodawca wyraźnie zastrzegł, że nadwyżki wyprodukowanej energii będą magazynowane w przydomowym magazynie energii i wykorzystywane na cele prywatne. Instalacja PV nie zostanie zamontowana w celu prowadzenia działalności zarobkowej, a ewentualna sprzedaż nadwyżek energii do sieci będzie miała charakter incydentalny. Z uwagi na postęp technologiczny w branży OZE oraz wskazane powyżej odmienności stanu faktycznego, zasadność bezpośredniego powoływania się przez dyrektora KIS na wyrok w sprawie Fuchs, w tej konkretnej sprawie, budzi uzasadnione wątpliwości. Być może powinny je rozstrzygnąć nowe orzeczenie TSUE – mówi Sergiusz Felbur.
Dodaje, że - co istotne - sprzedaż energii z magazynu nie podlega opodatkowaniu PIT, co dyrektor KIS potwierdził w drugiej interpretacji dla wnioskodawcy z 24 sierpnia (nr 0114-KDIP3-1.4011.658.2026.4.MS2), zaś przepisy OZE stanowią wprost, że prosument sprzedając energię z instalacji nie prowadzi działalności gospodarczej. Przypomniał, że od 1 kwietnia 2022 r. wprowadzono do ustawy o PIT ważny wyjątek - przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów z rozliczeń energii wytworzonej przez prosumentów energii odnawialnej (art. 2 ust. 1 pkt 9 stawy o PIT). Dotyczy to m.in. zwrotów nadpłat z depozytu prosumenckiego, o których mowa w art. 4 ust. 11 pkt 2 ustawy OZE.
- Montaż instalacji fotowoltaicznej razem z magazynem energii to coraz powszechniejsze rozwiązanie. Stanowisko dyrektora KIS może być kłopotliwe dla osób sprzedających nadwyżkę energii z własnej instalacji. Z jednej strony na gruncie ustawy o PIT taka sprzedaż nie podlega opodatkowaniu, z drugiej strony na gruncie ustawy o VAT osoby te występują w roli podatnika. Może co do zasady skorzystać ze zwolnienia podmiotowego, ale problem powstaje w sytuacji, gdy właściciel instalacji prowadzi działalność gospodarczą i przekracza limit zwolnienia podmiotowego - mówi Paweł Lewandowski, doradca biznesowy.
Czytaj też w LEX: Instalacja fotowoltaiczna (PV) a bezpieczeństwo pożarowe >
