Obowiązująca od 3 sierpnia br. ustawa z 24 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przedłuża ważność orzeczeń o niepełnosprawności z 30 września 2024 r. na 31 marca 2025 r. Warunkiem jest złożenie wniosku w powiatowym lub miejskim zespole ds. orzekania o nowe orzeczenie do 30 września br. Przewodniczący zespołu musi wydać zaświadczenie, że taki wniosek został złożony oraz określić datę ważności starego orzeczenia. Przeczytaj także: Przepisy o dłuższej ważności orzeczeń już obowiązują
Brak przepisów wydłużających prawo do świadczeń
Jednak przepisy przedłużające ważność orzeczeń, która upływa 30 września br., nie zawierają zapisu, że przedłuża się automatycznie prawo do świadczeń z pomocy społecznej powiązanych z niepełnosprawnością, jak np. świadczenie pielęgnacyjne na starych zasadach, zasiłek dla opiekuna, specjalny zasiłek opiekuńczy, zasiłek pielęgnacyjny czy zasiłek stały. Wcześniej, ustawa covidowa i obowiązujące dotąd nowelizacje przedłużające ważność orzeczeń miały takie zapisy. Klient pomocy społecznej nie musiał nic robić dodatkowo, ponieważ prawo do świadczeń było przedłużane automatycznie do czasu wydłużenia orzeczenia o niepełnosprawności. To się teraz zmieniło. – W poprzednich ustawach wydłużających orzeczenia były dodatkowo przepisy mówiące o tym, że za wydłużeniem orzeczenia idzie też wydłużenie decyzji świadczeniowej. W obecnej ustawie tego nie ma, jest tylko zapis dotyczący świadczenia wspierającego i też tylko w pewnym zakresie – mówi Mateusz Brząkowski, radca prawny prowadzący własną kancelarię. Dlatego urzędy różnie rozwiązują tę kwestię. Z informacji pozyskanych przez serwis Prawo.pl wynika, że niektóre wymagają złożenia nowego wniosku o wypłatę świadczeń, inne - przedstawienia zaświadczenia wydanego przez zespół orzeczniczy o dacie ważności starego orzeczenia i potwierdzającym złożenie wniosku o nowe orzeczenie. Na tej podstawie wydają oświadczenie potwierdzone przez klienta. Niektóre urzędy wojewódzkie sugerują organom wypłacającym świadczenia, aby wysyłać informacje do osób je pobierających o konieczności składania wniosków o przedłużenie decyzji świadczeniowej.
PFRON: Dwie daty utraty ważności przedłużanych orzeczeń o niepełnosprawności
Trzeba złożyć wniosek o świadczenie z pomocy społecznej
Po miesiącu funkcjonowania nowych przepisów Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydało w tej sprawie komunikat. Wynika z niego, że osoba zainteresowana otrzymaniem po 30 września br. świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności powinna złożyć w urzędzie wniosek o dane świadczenie wraz z nowym orzeczeniem o niepełnosprawności. Gdy na nie dopiero czeka, należy przedstawić zaświadczenie wydane przez zespół orzeczniczy, określające termin ważności dotychczasowego orzeczenia. - Wniosek ten powinien zostać rozpatrzony na podstawie obowiązujących przepisów dotyczących ww. świadczeń uzależnionych od niepełnosprawności, tj. na wniosek strony, w ramach postępowania wszczętego na wniosek strony – czytamy w komunikacie. Klient może dostarczyć odpis zaświadczenia wraz z oryginałem, a pracownik urzędu potwierdza jego zgodność z oryginałem i kopię pozostawia w dokumentacji. Pracownik może także potwierdzić fakt wydłużenia ważności orzeczenia poprzez system EKSMOoN. Dla danego orzeczenia powinna być widoczna data ważności przedłużona o 6 miesięcy, czyli np. dla orzeczenia, którego termin ważności upływał 30 września 2024 r. będzie to data 31 marca 2025 r. – Rzeczywiście system z automatu określa datę ważności dla danego orzeczenia, ale dla tych wniosków złożonych od 5 sierpnia. System nie zawiera zaświadczeń dla wniosków złożonych przed 5 sierpnia, więc musimy je wystawiać ręcznie wedle podobnego wzoru na zaświadczeniu stworzonym przez nas – mówi jedna z przewodniczących powiatowego zespołu ds. orzekania (PZON).
Czytaj w LEX: Orzecznictwo o niepełnosprawności - poradnik na przykładach >
Co zrobić, aby mieć ciągłość świadczeń z pomocy społecznej
- Zasadne jest, aby organ właściwy poinformował zainteresowane osoby z niepełnosprawnościami o konieczności złożenia nowego wniosku o dane świadczenie uzależnione od niepełnosprawności wraz z opisanym wyżej zaświadczeniem z zespołu orzekającego. Dzięki temu po dniu 30 września 2024 r. osoby te będą miały możliwość zachowania ciągłości otrzymywanych świadczeń – informuje resort rodziny.
Tyle tylko, że jak zauważa mecenas Brząkowski, ustawa nie stworzyła odpowiedniego mechanizmu, który zobowiązywałby osoby oczekujące na orzeczenie, że zaświadczenie z PZON mają złożyć np. w ośrodku pomocy społecznej czy u pracodawcy. – Idea zaświadczenia na pewno była dobra, ale zabrakło dalszych instrumentariów, jak należy to zaświadczenie traktować – mówi. Trzeba podkreślić, że art. 6bb ustawy o rehabilitacji został wprowadzony na stałe, a więc każdy wniosek o nowe orzeczenie złożony po 30 września w terminie obowiązywania starego orzeczenia sprawi, że będzie ono ważne do dnia wydania kolejnego ostatecznego orzeczenia. Jednak nie dłużej niż do ostatniego dnia szóstego miesiąca następującego po dacie określającej tę ważność.
W opinii Pawła Maczyńskiego, przewodniczącego Polskiej Federacji Pracowników Socjalnych i Pomocy Społecznej jasne jest, że beneficjenci pomocy społecznej powinni składać wnioski o wydanie nowej decyzji świadczeniowej. – Skoro decyzja, na podstawie której osoba otrzymywała dane świadczenie wygasła i nie przewidziano żadnego przepisu szczegółowego, który pozwalałby przedłużyć ją na mocy prawa, to jedyną możliwością jest ponowne złożenie wniosku o świadczenie przez klienta. Jego orzeczenie z mocy prawa przedłużono, ale brakuje przepisu, że z automatu przyznaje się świadczenie na podstawie tego przedłużonego orzeczenia - mówi. Przyznaje, że taka sytuacja może powodować chaos i spodziewa się wysypu takich sytuacji, gdzie klienci nie wiedzieli, że muszą podjąć jakieś działania w sprawie świadczeń, bo dotąd byli przyzwyczajeni do tego, że prawo do nich było automatycznie przedłużane dotychczasowymi przepisami. Teraz muszą złożyć nowy wniosek o świadczenie.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Linki w tekście artykułu mogą odsyłać bezpośrednio do odpowiednich dokumentów w programie LEX. Aby móc przeglądać te dokumenty, konieczne jest zalogowanie się do programu. Dostęp do treści dokumentów w programie LEX jest zależny od posiadanych licencji.