Sąd Najwyższy w swoim niedawnym rozstrzygnięciu wskazuje, że wynikająca z art. 47b ust. 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych zasada niezmienności składu sądu ma charakter ustrojowy, a więc nadrzędny. Jest wyrazem konstytucyjnej zasady prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, bezstronny i niezawisły sąd. I wskazuje, że naruszenie tej zasady może prowadzić do orzekania w składzie sądu niezgodnym z przepisami prawa, a tym samym do nieważności postępowania.

Krajowa Rada Sądownictwa zwróci się o przygotowanie opinii prawnych dotyczących wpływu zarządzenia przez ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka natychmiastowej przerwy w wykonywaniu czynności służbowych sędziego na status sędziego, który jest członkiem KRS. Chodzi o sędziego Łukasza Piebiaka, wcześniej Prezydium KRS podjęło decyzję o wstrzymaniu mu dostępu do wszystkich dokumentów zawierających prawnie chronione dane osobowe.

Od pewnego czasu projekt znajduje się w Sejmie i prace nie postępują. KRS przedstawi swoje stanowisko. Bez rozwiązań ustawowych wielu kwestii nie da się załatwić, bo Rada nie ma kompetencji do weryfikowania już zakończonych aktem powołania postępowań nominacyjnych. Teraz obywatel w sądzie nie ma pewności, czy okoliczności powołania sędziego spowodują, że nawet korzystny wyrok okaże się wiążący - mówi sędzia Dariusz Zawistowski, przewodniczący Krajowej Rady Sądownictwa.

Po ponad dwóch latach ruszają konkursy sędziowskie. Obwieszczenie o 25 wolnych stanowiskach w sądach okręgowych i apelacyjnych pojawiła się 18 czerwca w Monitorze Polskim. Wcześniej Ministerstwo Sprawiedliwości informowało Prawo.pl, że Departament Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych przygotował już projekty takich obwieszczeń i, że mają być systematycznie publikowane. Przypomnijmy, że decyzję o wstrzymaniu konkursów podjął Adam Bodnar, tuż po powołaniu na ministra sprawiedliwości - w 2023 r., uzasadnił to sytuacją wokół Krajowej Rady Sądownictwa.

Problem z sędziami po 65. roku życia, którzy chcieliby dalej orzekać, narastał od dłuższego czasu. Część z nich nie uzyskała zgody na dalsze orzekanie od poprzedniej Krajowej Rady Sądownictwa, inni zdecydowali, że ze względu na wątpliwości konstytucyjne wokół tamtej Rady, nie będą do niej z takimi wnioskami występować. Przewodniczący nowej KRS sędzia Dariusz Zawistowski przyznaje, że jednym z priorytetów jest jak najszybsze rozpoznanie lub ponowne rozpoznanie tych wszystkich spraw - a jest ich kilkadziesiąt.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zdecydował o tym, że nie nada biegu prezydenckiemu projektowi o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, i powołał się na opinie prawników oraz Komisji Weneckiej. Regulacja zakłada m.in. penalizację kwestionowania przez funkcjonariuszy publicznych konstytucyjnych i ustawowych uprawnień prezydenta. Przekazuje też mu kompetencje dotyczące publikacji obwieszczeń o konkursach sędziowskich.

Ministerstwo Sprawiedliwości za czasów poprzedniej KRS zwiększyło jej sędziowskim członkom przydział spraw - z 25 proc. do 80 proc. Teraz członkom nowej KRS chce przydział zmniejszyć do co najmniej 25 proc. Przydział spraw dla rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych ma spaść z 90 proc. do nawet 10 proc. Projekt zmieniający rozporządzenie – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, już trafił do opiniowania. Prezesi sądów będą mieć miesiąc, po jego wejściu w życie, na dokonanie zmian w czynnościach służbowych.

Nowa Krajowa Rada Sądownictwa ponownie rozpatrzyła sprawy sześciorga sędziów, którzy skończyli 65 lat, a na których dalsze orzekanie nie wyraziła zgody poprzednia Rada. I zdecydowała, że mogą orzekać. Problem nabrzmiał za czasów poprzedniej KRS - jesienią ub. roku wystąpił do niej RPO wskazując, że wpływają do niego skargi od sędziów sądów powszechnych w sprawie niewyrażania zgód na dalsze zajmowanie przez nich stanowiska po ukończeniu 65 lat.

W przygotowanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości propozycjach zmian w sądownictwie dyscyplinarnym dla sędziów jest propozycja powrotu do dawnej zasady, że w sądach pierwszej instancji orzekaliby tylko sędziowie apelacyjni. Tymczasem Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury proponuje, by były to składy wyłaniane spośród sędziów wszystkich instancji. Natomiast w drugiej instancji takie sprawy powinna, zdaniem Komisji, rozstrzygać Izba Karna SN, a nie obecna Izba Odpowiedzialności Zawodowej.

Nie mamy podstaw do zakwestionowania skuteczności wyboru żadnego z członków KRS, bo wszyscy zostali wybrani w tej samej procedurze. Może nie wszyscy mieli takie samo poparcie środowiska sędziowskiego i gdyby ocenić to z punktu widzenia merytorycznego, to być może nie wszyscy powinni się znaleźć w Radzie, ze względu na swoją dotychczasową postawę – mówi przewodniczący KRS Dariusz Zawistowski.

My nie będziemy awansować w czasie sprawowania mandatów w KRS ani też nikt z nas nie będzie w tym czasie prezesem sądu ani wiceprezesem – deklarują członkowie nowej Krajowej Rady Sądownictwa. To jest ważny sygnał dla wszystkich, że to będzie inna KRS i będą obowiązywały inne zasady: transparentność i merytoryczne uzasadnienia. Przewodniczący Dariusz Zawistowski zapowiada przejrzyste procedury i przedłużenie możliwości orzekania sędziom, którzy osiągnęli wiek upoważniający do stanu spoczynku.

Sejm wybrał 11 czerwca profesora Patryrę na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Tymczasem nadal trwa batalia wokół czwórki nowych sędziów TK, którzy złożyli ślubowanie w Sejmie, a nie zostali zaproszeni na nie do Pałacu Prezydenckiego i nadal nie są dopuszczeni do orzekania w Trybunale. Sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka rekomendowała we wtorek, 9 czerwca br. prof. Patyrę, kandydata koalicji rządzącej na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi o wakat po Andrzeju Zieloneckim. Kadencja sędziego kończy się 28 czerwca 2026 r.

Trybunał Stanu w trzyosobowym składzie w środę po raz trzeci nałożył na byłą już przewodniczącą TS Małgorzatę Manowską karę 3 tys. zł za niezwołanie posiedzenia pełnego składu tego Trybunału. Nowy przewodniczący TS Zbigniew Kapiński został zobowiązany, aby zwołać takie posiedzenie „niezwłocznie”.

Do wynagrodzenia za pracę sędziego stosuje się przepis kodeksu pracy o dziedziczeniu i wypłaty zaległych świadczeń po zmarłym pracowniku również w przypadku, gdy sędzia zmarł po przejściu w stan spoczynku – taką uchwałę w składzie trzech sędziów podjęła Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego. Przepisy związane z prawem pracy stosuje się do sędziów, jeśli nie ograniczają wykonywania funkcji publicznych.

Przyczyną kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego jest niedopuszczanie przez prezesa Bogdana Święczkowskiego części sędziów do orzekania. Z kolei wniosek prezydenta o rozstrzygnięcie rzekomego sporu kompetencyjnego w sprawie ślubowania w Sejmie jest oparty na oczywiście nieprawdziwych założeniach i służy jedynie stworzeniu prezesowi TK pretekstu do uniemożliwiania prawidłowo wybranym sędziom wykonywania konstytucyjnych obowiązków. Każdy z nas ślubował bowiem wobec prezydenta i kierował swoje słowa wyłącznie do niego – mówi profesor Marcin Dziurda, jeden z sędziów TK wybranych przez Sejm 13 marca.

Sędzia Sądu Rodzinnego i Opiekuńczego został obwiniony o uporczywe nękanie seksualne stażystki podczas pracy i wykorzystywanie podległości służbowej. Dochodziło też do dręczenia pokrzywdzonej sugestiami, że rozgłosi w miejscu pracy pogłoski dotyczące ich rzekomego romansu. Wniosek prokuratora o uchylenie sędziemu immunitetu zyskał zgodę Sądu Najwyższego w postaci uchwały. Teraz sprawą zajmie się sąd karny.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają wnioski aplikantów sędziowskich, którzy skarżą się na zachowania niektórych egzaminatorów w trakcie części ustnej egzaminu sędziowskiego. Wskazują na rzekomą nierzetelność egzaminatorów, którzy mieli odmawiać przyznawania punktów za poprawne odpowiedzi, brak profesjonalizmu i kultury osobistej, przejawiający się w niestosownych komentarzach np. na temat wyglądu aplikantów czy aplikantek - zastępca RPO Stanisław Trociuk napisał w tej sprawie do prof. dr hab. Piotra Girdwoynia, dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.

Komisja Kodyfikacyjna Ustroju Sądownictwa i Prokuratury przygotowała opinię do projektu Ministerstwa Sprawiedliwości, wprowadzającego zmiany w sędziowskich dyscyplinarkach. W jej ocenie to, czego brakuje, to wyraźnej regulacji normującej odwołanie rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych i jego zastępców przed upływem kadencji. Zaznacza, że jest to istotne m.in. na tle sporu co do skuteczności odwołania przez ministrów sprawiedliwości z obecnej większości rządzącej rzecznika powołanego za czasów Zbigniewa Ziobro.

W sierpniu miną dwa lata, odkąd placówki zajmujące się opieką nad dziećmi i nastolatkami mają obowiązek wprowadzenia i korzystania ze standardów ochrony małoletniego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, muszą też co najmniej raz na dwa lata ocenić wdrożone standardy i wszystko pisemnie udokumentować. Prawnicy podkreślają, że ten moment jest szczególnie ważny, bo dobrze przeprowadzona ewaluacja pozwoli na poprawienie tego, co nie działa.

Wnioski o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy składane przez prokuratorów do Sądu Najwyższego mają wyłącznie charakter ustrojowy i złożone są z pominięciem kodeku postępowania karnego – tak zarządził były prezes Izby Karnej Zbigniew Kapińśki, obecnie I Prezes SN. Skutkiem jest to, że takie wnioski, nie podlegają zarejestrowaniu i przekazuje się je sędziemu sprawozdawcy. A tam – jak z automatu – pozostawiane są bez rozpoznania i to przez sędziów, których te pisma dotyczą.