Według Stowarzyszenia nowoczesny wymiar sprawiedliwości opierać powinien się na wysoko wykwalifikowanej i dobrze wynagradzanej obsłudze sekretarskiej, asystenckiej oraz referendarskiej. - Nie sposób zapewnić prawidłowego funkcjonowania sądów, w przypadku gdy na 10 sędziów przypada tylko 3 asystentów i zaledwie 2 referendarzy sądowych. W pełni podzielamy stanowisko Stowarzyszenia Sędziów Polskich "Iustitia" co do tego, że każdy sędzia powinien mieć stale przydzielonego jednego asystenta (reguła: jeden sędzia - jeden asystent) – czytamy w opinii.
Zdaniem jej autorów podział czynności pomiędzy tymi grupami powinien opierać się na zasadzie wyłączności. Oznacza to, że sędzia podejmuje tylko te czynności, które wprost polegają na sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, ale nie powinien przedsiębrać żadnych czynności technicznych (jako należących do zadań sekretariatów sądowych) oraz z zakresu administracji sądowej i ochrony prawnej (jako charakterystycznych dla asystentów sędziów i referendarzy sądowych). - Przy czym, w celu zapewnienia sprawności działania sekretariatów sądowych, sugerujemy wprowadzenie kadencyjności kierowników sekretariatów i ich zastępców. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Asystentów Sędziów proponuje rozważenie możliwości przyznania starszym asystentom sędziów samodzielnych kompetencji w zakresie ochrony prawnej, realizowanych w ramach referatów sędziowskich, co odnosi się zwłaszcza do płaszczyzny postępowania karnego i karnego wykonawczego – stwierdzają autorzy opinii.
Dowiedz się więcej z książki | |
![]() |
Pozycja ustrojowa sędziego
|
Podwyższyć wynagrodzenia pracowników sądów i asystentów sędziów.
Autorzy opinii stwierdzają, że zgadzają się ze stanowiskiem Fundacji Court Watch Polska, co do tego, że "Mamy w Polsce do czynienia z zachwianiem proporcji wydatków na wynagrodzenia sędziów i wydatków na wynagrodzenia personelu pomocniczego" (courtwatch.pl).
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Asystentów Sędziów twierdzi, że opracowało analizy, które wskazują na to, że liczba środków przeznaczanych na jeden etat asystencki systematycznie maleje (dane dostępne na stronie: asystentsedziego.org). - Minimalne wynagrodzenie asystenckie, gdy ustalono je w 2009 r., stanowiło ok. 86 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej. Gdyby chcieć utrzymać ten sam wskaźnik, to obecnie minimalne wynagrodzenie zasadnicze asystentów sędziów powinno kształtować się na poziomie 3487 zł brutto, jednak od 7 lat niezmiennie wynosi ono zaledwie 2675 zł. Oznacza to w istocie pauperyzację pracowników sądów, co negatywnie wpływa na ich motywację do pracy i ogólny prestiż wymiaru sprawiedliwości – czytamy w opracowaniu.
Potrzebna nowa regulacja stanowiska starszego asystenta sędziego
Zdaniem autorów opinii niezbędne jest "stworzenie możliwości rozwoju kariery" i awansu w zawodzie asystenta sędziego. W aktualnym stanie prawnym, asystent zatrudniony przez okres nawet 10 lat ma tylko fakultatywną możliwość awansowania na stanowisko starszego asystenta sędziego. Instytucja ta nie wiąże się jednak ani z podwyżką wynagrodzenia, ani ze wzrostem kompetencji. - W naszej ocenie, rozdawanie przez współczesne Państwo tytułów o charakterze zaledwie honorowym jest wątpliwe etycznie. Dodatkowo, w sądach występuje praktyka niesłusznego odmawiania asystentom, kuratorom i referendarzom możliwości powołania na stanowiska odpowiednio: starszego asystenta sędziego, starszego kuratora zawodowego i starszego referendarza sądowego.
Więcej: Asystenci sędziów: zasady awansu sprzeczne z konstytucją>>
Ponadto, regulacja dotycząca stanowiska starszego asystenta sędziego w sądownictwie powszechnym jest rażąco niespójna z rozwiązaniami przewidzianymi w przepisach o ustroju sądów administracyjnych, ponieważ tam wystarczająca jest 5-letnia praca na tym stanowisku, aby uzyskać możliwość awansu na starszego asystenta sędziego. Konieczne wydaje się również wprowadzenie w ustawie – Prawo o stroju sądów powszechnych możliwości służbowego przeniesienia asystentów sędziów i starszych asystentów sędziów na ich wniosek do innych sądów, co zapewni lepszy przepływ kadr pomiędzy sądami – czytamy w opracowaniu.@page_break@
Więcej samodzielności dla asystentów
Stowarzyszenia stanowczo opowiada się za zwiększeniem zakresu czynności podejmowanych przez asystentów sędziów samodzielnie i pod własnym nazwiskiem. Zdaniem organizacji zakres zadań asystentów sędziów powinien być regulowany ustawowo, gdyż przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości nie są w tym zakresie precyzyjne, a część z nich pozostaje praktycznie martwa. - Przykładem może tu być tylko teoretyczna możliwość dokonywania czynności przez asystenta, ale z upoważnienia sędziego, co w praktyce rzadko następuje. Podobne rozwiązanie z powodzeniem stosowane jest przez radców prawnych i adwokatów względem aplikantów. Pewne samodzielne uprawnienia w zakresie wnoszenia aktów oskarżenia mają obecnie również aplikanci prokuratorscy, a przy innych czynnościach procesowych - asystenci prokuratorów – argumentują autorzy opracowania.
Dowiedz się więcej z książki | |
![]() |
Postępowanie cywilne
|
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Asystentów Sędziów postuluje przy tym odstąpienie od uregulowania czynności, do jakich wykonywania uprawnieni są asystenci sędziów i starsi asystenci sędziów, w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości, na rzecz uregulowania ich w przepisach rangi ustawowej. - Wskazujemy, że powinny one być zawarte w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz w kodeksach: postępowania cywilnego, postępowania karnego, postępowania karnego wykonawczego oraz rodzinnym i opiekuńczym. Wśród kompetencji asystentów sędziów i starszych asystentów sędziów powinny znaleźć się czynności kontrolne wobec pracowników sekretariatów, w tym kierowników sekretariatów. W tym miejscu warto przypomnieć, że podobne uregulowanie miało już miejsce w przeszłości w § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu wykonywania czynności przez asystentów sędziów (Dz. U. Nr 192, poz. 1613). Ponieważ wprowadzenie zasady współpracy jednego sędziego z jednym asystentem sędziego - z uwagi na ograniczenia budżetowe - musi być rozłożone w czasie, zasadnym wydaje się wprowadzenie w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych standardów obciążenia pracą asystentów sędziów i starszych asystentów sędziów. Mogłoby to nastąpić poprzez wprowadzenie maksymalnej liczby spraw zleconych przez sędziego do załatwienia i miałoby na celu przeciwdziałanie przeciążeniu asystentów sędziów i starszych asystentów sędziów obowiązkami. Wskazać należy, że podobne rozwiązanie z powodzeniem funkcjonuje w przypadku kuratorów sądowych (art. 13 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o kuratorach sądowych i Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie standardów obciążenia pracą kuratora zawodowego).
Ponadto, proponujemy wprowadzenie uprawnienia dla asystentów sędziów i starszych asystentów sędziów do dodatkowego urlopu oraz urlopu dla poratowania zdrowia – na wzór rozwiązania jakie funkcjonuje w stosunku do sędziów i referendarzy sądowych – czytamy w opracowaniu.
Prawo kandydowania na urząd sędziego
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Asystentów Sędziów stanowczo opowiada się za możliwością kandydowania asystentów sędziów, starszych asystentów sędziów oraz referendarzy sądowych na stanowiska asesorów sądowych lub sędziów sądu rejonowego. Dlatego uważa, że należy zrezygnować z czasowego ograniczenia możliwości bezpośredniego kandydowania asystentów sędziów na urząd sędziego – powinna to być jedna z alternatywnych dróg dojścia do wykonywania tego zawodu. Wybór: czy chce kandydować na stanowisko asesora sądowego, czy też bezpośrednio na urząd sędziego, powinien należeć do kandydata.
Także odstęp do innych zawodów prawniczych
Stowarzyszenie postuluje ułatwienie dostępu starszych asystentów sędziów do stanowiska kuratora zawodowego bez konieczności odbywania aplikacji i złożenia egzaminu kuratorskiego. Obecnie obowiązujące przepisy, tj. art. 5 ust. 2 ustawy z 27 lipca 2001 roku o kuratorach sądowych, przewidują - w szczególnie uzasadnionych wypadkach - zwolnienie przez Ministra Sprawiedliwości na wniosek prezesa sądu okręgowego z obowiązku odbycia aplikacji kuratorskiej i złożenia egzaminu kuratorskiego. Dlatego Ogólnopolskie Stowarzyszenie Asystentów Sędziów postuluje dodanie ust. 3 precyzującego, że starsi asystenci sędziów są z mocy prawa zwolnieni z obowiązków określonych w art. 5 ust. 1 pkt 5 i 6.
Stowarzyszenie poddaje też pod rozwagę postulat wprowadzenia do ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych uprawnienia dla starszych asystentów sędziów, którzy nie mają zdanego egzaminu zawodowego, aby mogli ubiegać się bezpośrednio o stanowisko referendarza sądowego. - Te rozwiązania spowodują, że stanowisko starszego asystenta sędziego przestanie być jedynie „awansem honorowym" – czytamy w opinii. Natomiast dla asystentów sędziów, którzy ukończyli staż asystencki i nie mają zdanego żadnego egzaminu zawodowego, jej autorzy proponują wprowadzenie egzaminu referendarskiego, po którego złożeniu byliby oni również uprawnieni do ubiegania się o stanowisko referendarza sądowego.
Ograniczyć delegacje sędziów do ministerstwa
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Asystentów Sędziów postuluje wprowadzenie w ustawie – Prawo o ustroju sądów powszechnych maksymalnego okresu, na jaki sędzia może być delegowany do wykonywania czynności w Ministerstwie Sprawiedliwości. Powszechna praktyka wieloletnich czasami delegacji sędziów praktycznie uniemożliwia prawidłowe funkcjonowanie sądów i budzi zastrzeżenia z punktu widzenia zasady podziału i równoważenia się władz.
Nadzór SN i wiaksza samodzielność budżetowa
Ogólnopolskie Stowarzyszenie Asystentów Sędziów postuluje powierzenie nadzoru administracyjnego nad sądownictwem powszechnym I Prezesowi Sądu Najwyższego. Proponuje również większe usamodzielnienie zarówno planów, jak i wykonania budżetu przez poszczególne sądy powszechne. - Rozwiązanie to umożliwi zapewnienie ochrony niezawisłości sędziowskiej i niezależności sądów, które nie powinny podlegać wpływowi władzy wykonawczej, reprezentowanej przez Ministra Sprawiedliwości – stwierdzają autorzy opinii.