Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do środków zwiększających współpracę administracyjną w celu zwalczania oszustw związanych z VAT"[COM (2018) 813 final - 2018/0413 (CNS)].

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do środków zwiększających współpracę administracyjną w celu zwalczania oszustw związanych z VAT"

[COM (2018) 813 final - 2018/0413 (CNS)]

(2019/C 240/07)

(Dz.U.UE C z dnia 16 lipca 2019 r.)

Sprawozdawca: Krister ANDERSSON

Wniosek o konsultację Rada Unii Europejskiej, 20.12.2018
Podstawa prawna Art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Decyzja Zgromadzenia Plenarnego 13.12.2018
Sekcja odpowiedzialna Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej
Data przyjęcia przez sekcję 12.4.2019
Data przyjęcia na sesji plenarnej 15.5.2019
Sesja plenarna nr 543
Wynik głosowania (za/przeciw/wstrzymało się) 212/2/2
1.
Wnioski i zalecenia
1.1.
EKES popiera cel Komisji, jakim jest ustanowienie daleko posuniętej współpracy operacyjnej między organami podatkowymi odnośnie do oszustw związanych z VAT w sektorze e-handlu na podstawie jasnych przepisów prawnych.
1.2.
Komitet zaleca, by władze publiczne coraz skuteczniej reagowały na wyrafinowane formy oszustw związanych z VAT, tzn. lepiej egzekwowały prawo (korzystając z odpowiednich technologii takich jak np. sztuczna inteligencja), oraz by zaangażowane organy krajowe lepiej w tym zakresie współpracowały. Organy te powinny działać w synergii, aby zapewnić kompleksową i skuteczną europejską odpowiedź na oszustwa związane z VAT.
1.3.
Jednocześnie EKES zauważa, że dla konsumentów wniosek będzie się wiązał z nową wymianą i przetwarzaniem danych osobowych związanych z podatkiem VAT na mocy ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO). EKES podkreśla potrzebę limitowania wyjątków i ograniczeń przewidzianych w przepisach RODO oraz podporządkowania ich ściśle określonemu celowi, jakim jest zwalczanie oszustw związanych z VAT. Jako szczególne wyjątki od ogólnych i obowiązkowych zasad dotyczących ochrony danych osobowych i prywatności osoby, takie odstępstwa powinny być wąsko i dokładnie interpretowane przez organy odpowiedzialne za egzekwowanie prawa.
1.4.
W związku z tym należy zwrócić dużą uwagę na: (i) cel, w jakim przetwarzane są dane - takie działanie powinno być możliwe jedynie w celu zwalczania niezgodnego z prawem postępowania; (ii) osoby upoważnione do dostępu do gromadzonych, przechowywanych i wymienianych danych - tymi osobami powinni być jedynie urzędnicy Eurofisc, podlegający określonym warunkom i działający w dobrze znanych i ograniczonych celach dotyczących zwalczania oszustw związanych z VAT; (iii) późniejsze wykorzystanie danych, mające na celu wszczęcie ewentualnych dochodzeń i działań w zakresie ścigania przestępstw.
1.5.
Wszystkie powyższe aspekty zostały formalnie uwzględnione we wniosku Komisji, co z pewnością jest jego pozytywnym elementem. Niemniej EKES domaga się, by Komisja w ramach przyszłego, praktycznego funkcjonowania systemu na co dzień zapewniła pełne i skuteczne wdrożenie wszystkich gwarancji podstawowych wolności, o których jest mowa we wniosku. Pozwoliłoby to osiągnąć odpowiednią równowagę między prężnym egzekwowaniem przepisów dotyczących VAT a niezbędną ochroną praw indywidualnych i podstawowych wolności.
2.
Wniosek Komisji i kontekst ogólny
2.1.
Wniosek Komisji dotyczący zmiany rozporządzenia Rady (UE) nr 904/2010 określa zasady, zgodnie z którymi państwa członkowskie powinny gromadzić w sposób zharmonizowany zapisy udostępniane drogą elektroniczną przez dostawców usług płatniczych zgodnie z art. 243b dyrektywy VAT.
2.2.
W ostatnich latach sektor handlu elektronicznego (e-handlu) odnotował spektakularny wzrost, w związku z czym konsumenci mogą teraz łatwo wybierać między tysiącami dostawców, produktów i marek za pomocą swoich komputerów lub smartfonów. Możliwości te są jednak również wykorzystywane przez nieuczciwe przedsiębiorstwa w celu unikania zobowiązań w zakresie VAT.
2.3.
Szacuje się, że całkowita strata z tytułu VAT ponoszona przez państwa członkowskie odnośnie do transgranicznych dostaw towarów wynosi około 5 mld EUR rocznie, a według ostatnich zaktualizowanych szacunków straty te opiewają na jeszcze bardziej zawrotną kwotę 7-10 mld EUR. Potrzeba zatem zdecydowanej reakcji ze strony władz publicznych, która powinna opierać się na skutecznej współpracy między organami odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa podatkowego - zarówno w UE, jak i na szczeblu międzynarodowym.
2.4.
W praktyce wniosek ustanawia nowy centralny elektroniczny system gromadzenia, przechowywania i przetwarzania informacji o płatnościach, w tym ich dalszego przetwarzania przez urzędników ds. zwalczania nadużyć finansowych w państwach członkowskich w ramach Eurofisc, czyli sieci wielostronnej wymiany sygnałów wczesnego ostrzegania w celu zwalczania oszustw związanych z VAT.
2.5.
Po dokładnej i wszechstronnej analizie oceny skutków Komisja uznała, że centralny europejski system gromadzenia i wymiany danych dotyczących płatności ("CESOP") najskuteczniej zapewni organom podatkowym pełen obraz płatności, aby mogły one kontrolować przestrzeganie przepisów VAT dotyczących e-handlu i zwalczanie oszustw związanych z VAT. System ten umożliwi państwom członkowskim wymianę przechowywanych na poziomie krajowym informacji o płatnościach, co pomoże w skutecznym zwalczaniu oszustw związanych z VAT w e-handlu.
2.6.
CESOP umożliwi: (i) zagregowanie wszystkich istotnych informacji o płatnościach związanych z VAT, przekazanych przez państwa członkowskie dla każdego odbiorcy; (ii) uzyskanie pełnego obrazu płatności otrzymanych przez odbiorców od płatników w UE; (iii) rozpoznanie wszelkich powtarzających się wpisów dotyczących tej samej transakcji płatniczej; (iv) przefiltrowanie informacji otrzymywanych przez państwa członkowskie; (v) umożliwienie urzędnikom łącznikowym Eurofisc porównanie danych o płatnościach z wymienianymi informacjami o VAT; (vi) przechowywane informacji jedynie przez okres niezbędny organom podatkowym do przeprowadzenia kontroli VAT.
2.7.
Okres przechowywania informacji w CESOP będzie wynosił dwa lata, a urzędnicy łącznikowi Eurofisc będą mogli sprawdzić, czy płatności otrzymane przez danego odbiorcę w danym okresie przekraczają kwotę 10000 EUR we wszystkich państwach członkowskich. System ten byłby dostępny tylko dla urzędników łącznikowych Eurofisc z państw członkowskich, a CESOP będzie zezwalał na wyszukiwanie informacji jedynie w celu prowadzenia dochodzeń w sprawie domniemanych lub wykrytych oszustw związanych z VAT.
2.8.
Komisja co pięć lat będzie składać sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie na temat funkcjonowania tego nowego narzędzia współpracy administracyjnej.
3.
Uwagi ogólne i szczegółowe
3.1.
EKES popiera cel Komisji, jakim jest ustanowienie na podstawie jasnych przepisów prawnych daleko posuniętej współpracy operacyjnej między organami podatkowymi odnośnie do oszustw związanych z VAT w sektorze e-handlu. Wspieranie wzajemnej pomocy administracyjnej między organami podatkowymi zapewni większe środki finansowe zarówno dla budżetów krajowych, jak i dla budżetu UE, a także uproszczone równe warunki działania dla przedsiębiorstw przestrzegających przepisów podatkowych.
3.2.
Coraz powszechniejsze wykorzystywanie technologii komunikacyjnych przez operatorów rynku wiąże się z koniecznością stałego aktualizowania prawa dotyczącego zwalczania oszustw, aby odzwierciedlało ono różne sposoby obchodzenia przepisów podatkowych i obowiązków w zakresie VAT. Dlatego tak ważne jest, by władze publiczne coraz skuteczniej reagowały na wyrafinowane formy oszustw związanych z VAT, tzn. lepiej egzekwowały prawo (korzystając z odpowiednich technologii), oraz by zaangażowane organy krajowe lepiej ze sobą w tym zakresie współpracowały. Organy te powinny działać w synergii i przy wsparciu Komisji, aby zapewnić kompleksową i skuteczną europejską odpowiedź na oszustwa związane z VAT, zgodnie z ustanowioną w Traktatach zasadą pomocniczości.
3.3.
W związku z tym EKES uważa, że inwestowanie w sztuczną inteligencję w celu wykrywania oszustw związanych z VAT w ramach nowo tworzonego systemu może być pożyteczne i przydatne dla zapewnienia pełnej operacyjności nowego systemu, pod warunkiem pełnego przestrzegania w nowym operacyjnym scenariuszu praw podstawowych osób fizycznych i szczegółowych przepisów UE, takich jak ogólne rozporządzenie o ochronie danych (RODO) 1 , przy wykorzystaniu nowych technologii i sztucznej inteligencji do wspierania działalności organów stosujących prawo w interesie publicznym.
3.4.
Z uwagi na transgraniczny charakter oszustw związanych z VAT i coraz większą łatwość (dzięki technologiom) szybkiego rozwijania nielegalnych praktyk - czego przykładem jest szybkość, z jaką można przesuwać środki uzyskane dzięki oszustwom związanym z VAT - należy rozwijać współpracę nie tylko w obrębie UE, ale również między organami na całym świecie. Środki mające na celu zwalczanie oszustw związanych z VAT okażą się sukcesem jedynie wówczas, gdy administracje podatkowe poszczególnych krajów będą ze sobą ściślej współpracować w duchu wzajemnego zaufania. Będzie to wymagało wymiany istotnych informacji, aby organy te mogły wykonywać swoje zadania.
3.5.
W tym celu OECD zaleca wzmocnienie międzynarodowej współpracy administracyjnej w zakresie VAT lub podatku od sprzedaży, aby sprostać wyzwaniom związanym z poborem VAT od dostawców niebędących rezydentami, w szczególności w handlu między przedsiębiorstwami a konsumentami (B2C), co zostało należycie odnotowane w analizie oceny skutków przeprowadzonej przez Komisję.
3.6.
Krokiem w tym kierunku jest umowa między UE a Norwegią w sprawie współpracy administracyjnej w zakresie podatku VA T (czerwiec 2018 r.), która obejmuje również konkretne instrumenty służące odzyskiwaniu wierzytelności związanych z VAT. EKES ma nadzieję, że UE będzie nadal wspierać międzynarodową współpracę w zakresie zwalczania oszustw, tak by opracować skuteczną i skoordynowaną reakcję na działania, które wykraczają poza granice państw i kontynentów i szkodzą zarówno budżetowi UE, jak i budżetom krajowym.
3.7.
EKES podkreśla, że z punktu widzenia konsumentów wniosek będzie skutkował nową wymianą i przetwarzaniem informacji osobowych związanych z podatkiem VAT. Jest to regulowane ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych (RODO), które zostało niedawno zatwierdzone i wdrożone w całej Europie i pociąga za sobą znaczne koszty dla przedsiębiorstw z UE związane z przestrzeganiem przepisów.
3.8.
RODO podaje szeroką definicję danych osobowych, która obejmuje wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania - bezpośrednio lub pośrednio - osobie fizycznej. W związku z tym informacje dotyczące płatności objęte wnioskiem Komisji wchodzą w zakres tej definicji i są objęte zasadami mającymi zastosowanie do ochrony danych osobowych określonymi w Karcie praw podstawowych.
3.9.
Według Komisji "opodatkowanie stanowi ważny cel leżący w ogólnym interesie publicznym Unii i państw członkowskich, co zostało uznane w odniesieniu do ograniczeń, które mogą zostać nałożone na obowiązki i prawa wynikające z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 2 , oraz w odniesieniu do ochrony informacji na mocy rozporządzenia (UE) 2018/1725 Parlamentu Europejskiego i Rady 3 . Ograniczenia dotyczące prawa do ochrony danych są konieczne ze względu na charakter i wielkość informacji pochodzących od dostawców usług płatniczych i powinny opierać się na szczegółowych i określonych z góry warunkach i szczegółowych informacjach określonych w art. 243b-243d dyrektywy Rady 2006/112/WE 4 ".
3.10.
EKES zdecydowanie podkreśla potrzebę limitowania wyjątków i ograniczeń przewidzianych w przepisach RODO, jak również podporządkowania ich jednemu ściśle określonemu celowi, jakim jest zwalczanie oszustw związanych z VAT. Jako szczególne wyjątki od ogólnych i obowiązkowych zasad dotyczących ochrony danych osobowych i prywatności osoby, takie odstępstwa powinny być wąsko i dokładnie interpretowane przez organy odpowiedzialne za egzekwowanie prawa. W związku z tym należy zwrócić dużą uwagę na: (i) cel, w jakim przetwarzane są dane - takie działanie powinno być możliwe jedynie w celu zwalczania niezgodnego z prawem postępowania; (ii) osoby upoważnione do dostępu do gromadzonych, przechowywanych i wymienianych danych - osobami tymi powinni być jedynie urzędnicy Eurofisc, podlegający określonym warunkom i działający w dobrze znanych i ograniczonych celach dotyczących zwalczania oszustw związanych z VAT; (iii) późniejsze wykorzystanie danych mające na celu wszczęcie ewentualnych dochodzeń i działań w zakresie ścigania przestępstw.
3.11.
Wszystkie powyższe aspekty zostały formalnie uwzględnione we wniosku Komisji, co z pewnością jest jego pozytywnym elementem. Niemniej EKES domaga się, by Komisja, w ramach przyszłego praktycznego funkcjonowania systemu na co dzień, zapewniła pełne i skuteczne wdrożenie wszystkich gwarancji podstawowych wolności, o których jest mowa we wniosku. W ten sposób osiągnęłaby odpowiednią równowagę między prężnym egzekwowaniem przepisów dotyczących VAT a niezbędną ochroną praw indywidualnych i podstawowych wolności.
3.12.
Jeśli chodzi o tę ostatnią kwestię, EKES postuluje, by właściwe organy krajowe uważnie monitorowały i weryfikowały pełne i konkretne przestrzeganie przepisów RODO oraz zawartych we wniosku zasad ograniczających wykorzystanie danych i informacji. EKES wzywa Komisję, by przy gromadzeniu informacji zwrotnych od państw członkowskich - co ma potrwać do końca 2024 r. - dokładnie zweryfikowała wraz z krajowymi organami odpowiedzialnymi za ochronę danych osobowych i Europejskim Inspektorem Ochrony Danych pełne przestrzeganie przepisów RODO oraz przedstawiła Parlamentowi Europejskiemu i Radzie planowane sprawozdanie na temat funkcjonowania nowego narzędzia współpracy administracyjnej (art. 59 rozporządzenia (UE) nr 904/2010). W razie wykrycia zakłóceń lub nadużyć należy oczywiście niezwłocznie im zapobiec oraz je skorygować.
3.13.
Jeżeli chodzi o ochronę europejskich przedsiębiorstw działających w obszarze e-handlu, EKES zaleca, by nowy system był w stanie skutecznie chronić i gwarantować tajemnice handlowe zarówno na etapie wstępnego monitorowania gromadzenia i analizy danych, jak i w szczególności na późniejszym (hipotetycznym) etapie egzekwowania prawa. W związku z tym doświadczenie zdobyte przez Komisję Europejską w zakresie ochrony własności intelektualnej i tajemnicy przemysłowej w sprawach dotyczących prawa konkurencji może być przydatne jako norma porównawcza.
Bruksela, dnia 15 maja 2019 r.
Luca JAHIER
Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

Zmiany w prawie

Nalewki już bez barwników, soków i dodatkowych aromatów

We wtorek, 20 sierpnia, zaczęły obowiązywać przepisy rozporządzenia ministra rolnictwa dotyczące znakowania napojów alkoholowych. Z uwagi na tradycyjne praktyki produkcyjne stosowane przy wyrobie "nalewek", nowe zasady wykluczają możliwość ich barwienia, aromatyzowania czy też dodawania do nich soków owocowych.

Krzysztof Koślicki 20.08.2024
Nowe wzory wniosków o wydanie interpretacji podatkowych

Nowe wzory dotyczą zarówno wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, interpretacji ogólnej przepisów prawa podatkowego, jak i wniosku wspólnego o wydanie w indywidualnej sprawie interpretacji przepisów prawa podatkowego. Oparto je na wzorach dotychczas obowiązujących z 2022 roku. Wprowadzono do nich jednak zmiany porządkujące i aktualizujące.

Agnieszka Matłacz 08.08.2024
Nowe wymagania dotyczące laboratoriów diagnostycznych

W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie w sprawie medycznych laboratoriów diagnostycznych. W dokumencie określono szczegółowe warunki, jakim powinny odpowiadać pod względem infrastruktury. Uszczegółowiono także kwalifikacje personelu i kierownika laboratorium. Nowe zalecenia obowiązują od 7 sierpnia. Przewidziano jednak czas przejściowy na ich wprowadzenie.

Monika Stelmach 07.08.2024
Jest regulamin działania Zespołu do spraw Świadczeń z Funduszu Kompensacyjnego

Minister zdrowia wydał kolejne przepisy dotyczące Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. Określił regulamin Zespołu do spraw Świadczeń z tego funduszu, działającego przy Rzeczniku Praw Pacjenta, do zadań którego należy sporządzanie opinii o wystąpieniu zdarzenia medycznego i jego skutkach. Określono też wynagrodzenie członków tego zespołu.

Agnieszka Matłacz 07.08.2024
ZUS przesłucha bliskich i sąsiadów, by ustalić, jak żyli małżonkowie?

Nie wiadomo, dlaczego ustawodawca uzależnił prawo do renty wdowiej od pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka. W efekcie rozwiedziona małżonka lub wdowa, która do dnia śmierci męża nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej, nie otrzyma nie tylko renty rodzinnej, ale i renty wdowiej. Zdaniem prawników ustawa nadaje się do zmiany - i to pilnej.

Grażyna J. Leśniak 06.08.2024
Od piątku nowe sankcje UE w obszarze transportu drogowego

2 sierpnia br. wchodzą w życie nowe zasady dotyczące przedsiębiorstw transportu drogowego, w związku z przyjęciem kolejnego pakietu sankcji wobec Białorusi - przypomina resort finansów. Przedsiębiorstwa transportu drogowego zostały zobowiązane do ujawniania właściwym organom krajowym na ich żądanie swojej struktury własnościowej.

Krzysztof Koślicki 01.08.2024
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.UE.C.2019.240.29

Rodzaj: Opinia
Tytuł: Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do środków zwiększających współpracę administracyjną w celu zwalczania oszustw związanych z VAT"[COM (2018) 813 final - 2018/0413 (CNS)].
Data aktu: 15/05/2019
Data ogłoszenia: 16/07/2019