Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie zmienionych ram monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym" [COM(2023) 306 final]

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie zmienionych ram monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym"

[COM(2023) 306 final]

(C/2024/889)

(Dz.U.UE C z dnia 6 lutego 2024 r.)

Sprawozdawca: Cillian LOHAN

Wniosek o konsultację Komisja Europejska, 29.6.2023
Podstawa prawna Art. 114 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Organ odpowiedzialny Sekcja Rolnictwa, Rozwoju Wsi i Środowiska Naturalnego
Data przyjęcia przez sekcję 2.10.2023
Data przyjęcia na sesji plenarnej 25.10.2023
Sesja plenarna nr 582
Wynik głosowania
(za/przeciw/wstrzymało się) 204/0/3

1. Wnioski i zalecenia

1.1. Te ramy monitorowania stanowią udoskonalenie w stosunku do poprzednich, ale nadal powinny pójść dalej w konkretnych obszarach, na które zwrócono uwagę w niniejszej opinii.

2. Wsparcie

2.1. Ramy monitorowania mają zasadnicze znaczenie dla skutecznego i praktycznego wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym oraz dla zapewnienia, aby jej monitorowanie nadal zmierzało we właściwym kierunku.

2.2. Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) uznaje, że brak porównywalnych danych w niektórych obszarach w państwach członkowskich ogranicza ramy monitorowania.

2.3. Dane są obecnie znacznie bardziej dostępne za pośrednictwem strony internetowej. Nowe wskaźniki obejmują wskaźnik powtórnego wykorzystania materiałów i wskaźnik wykorzystania odpadów na mieszkańca, co oznacza poprawę w stosunku do wykorzystywania wskaźników odpadów powiązanych z PKB. Wywóz odpadów jest obecnie monitorowany, podobnie jak konkurencyjność w obiegu zamkniętym i zielone innowacje.

2.4. Z zadowoleniem przyjmuje się nowe wskaźniki, na przykład ślad konsumpcyjny, ślad materiałowy dla produkcji oraz wskaźnik dotyczący odpadów opakowaniowych. Pozytywne jest również uwzględnienie transportu w śladzie działalności produkcyjnej.

3. Krytyka

3.1. Konsultacje przy opracowywaniu nowych ram monitorowania nie były wystarczające i nie wykorzystano w najlepszy sposób istniejących aktywnych sieci - zwłaszcza platformy partnerstwa Komisji Europejskiej z EKES-em - europejskiej platformy zainteresowanych stron gospodarki o obiegu zamkniętym 1 . Ta sieć sieci i platforma wymiany wiedzy ma stanowić wkład we wdrażanie gospodarki o obiegu zamkniętym. Nie przeprowadzono konsultacji z jej wysoce aktywną grupą koordynacyjną z zainteresowanymi stronami.

3.2. Konsultacje powinny być ułatwiane przez fundusz w celu wspierania zainteresowanych stron, aby w pełni zaangażowały się w ten proces oraz w celu zapewnienia wysokiej jakości zgłoszeń.

3.3. Nie skonsultowano się z samym EKES-em, jako organem doradczym instytucji UE, który ma duże osiągnięcia w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym i wewnętrznej wiedzy fachowej. Godny ubolewania jest fakt, że EKES musiał zwrócić się o sporządzenie opinii w tej sprawie.

3.4. Znaczenie ekoprojektu dla napędzania zmian systemowych i osiągnięcia gospodarki o obiegu zamkniętym jest dobrze udokumentowane i odzwierciedlone w najbardziej aktualnym planie działania dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym i przepisach dotyczących ekoprojektu. Monitorowanie projektu jest niewystarczające. Na przykład wydawanie certyfikatu Cradle to Cradle Certified® mogłoby być monitorowane jako certyfikacja poddana audytowi nienastawionemu na zysk.

3.5. Gospodarka o obiegu zamkniętym dotyczy nie tylko przepływów materiałów, ale raczej złożonych relacji między surowcami, produkcją i konsumpcją a osobami zaangażowanymi w te procesy, a także zachowań i praktyk społecznych związanych z pracą i życiem w gospodarce. Ten aspekt społeczny nie jest wystarczająco monitorowany. Wskaźniki społeczne mogłyby obejmować dostęp i przystępność cenową, rozwój społeczny, etyczny i sprawiedliwy handel, zdrowie i bezpieczeństwo, zachowania konsumentów.

3.6. W gospodarce o obiegu zamkniętym nie występują odpady, lecz raczej produkty uboczne, które mają swoje zastosowanie i mogą zostać przekształcone lub ponownie wykorzystane w inny sposób. Potrzebna jest nowa terminologia, aby wyjść poza klasyfikację wszystkich pozostałości jako odpadów oraz pomóc w identyfikacji i monitorowaniu tych produktów ubocznych jako surowców wtórnych.

4. Zalecenia

4.1. Przydatnymi wskaźnikami byłoby monitorowanie modeli biznesowych o obiegu zamkniętym (takich jak ponowne użycie, naprawa, renowacja, platformy udostępniania, sprzedaż używanych lokali i platform) oraz pomiar wielkości ich udziału w rynku.

4.2. Należy uwzględnić oczekiwaną długość życia produktów, aby pomóc w wyeliminowaniu celowego skracania cyklu życia i napędzać projektowanie pod kątem obiegu zamkniętego.

4.3. Dane dotyczące MŚP minimalizujących marnotrawstwo w ich modelach biznesowych są już dostępne i powinny być wykorzystywane jako wskaźnik 2 .

4.4. Należy uwzględnić podstawowy wskaźnik odpadów przeznaczonych na składowanie i spalanie w celu monitorowania pozostałych praktyk niezwiązanych z obiegiem zamkniętym. Mierzone konkretne strumienie odpadów powinny obejmować wszystkie sektory, w tym budownictwo, wyroby włókiennicze, elektronikę itp., a nie tylko mierzyć współczynniki recyklingu w tych sektorach.

4.5. Należy uwzględnić monitorowanie innych rodzajów odpadów pochodzących z gospodarki linearnej, takich jak zanieczyszczenia w glebie, powietrzu i wodzie, w tym mikrodrobiny plastiku. W przypadku gdy dostępne są dane, należy również uwzględnić monitorowanie produkcji żywności.

4.6. Dopłaty do paliw kopalnych należy monitorować jako środek finansowania publicznego, który jest wykorzystywany do wspierania produkcji energii nieopartej na obiegu zamkniętym.

4.7. Przejrzystość w całym łańcuchu dostaw jest konieczna i przydatna w gospodarce o obiegu zamkniętym. W tym celu można by monitorować paszporty materiałów, a w przyszłości cyfrowe paszporty produktu mogą oferować jeszcze bardziej kompleksowe dane. Pomoże to w zatwierdzaniu twierdzeń dotyczących obiegu zamkniętego.

4.8. Podaje się ogólną liczbę dotyczącą zatrudnienia w gospodarce o obiegu zamkniętym, ale pilne jest monitorowanie tej danej z podziałem na różne kategorie, aby móc lepiej analizować ten wskaźnik. Pożądany byłby podział według płci, wieku, wynagrodzenia itp. Ważne jest również monitorowanie wypadków przy pracy w poszczególnych sektorach.

4.9. Wymagany jest wskaźnik dotyczący umiejętności (komponent kapitału ludzkiego) w celu wskazania luk, informowania o programach szkoleniowych i edukacyjnych oraz zapewnienia zdolności na rynku 3 .

4.10. Strona internetowa związana z ramami monitorowania jest przydatna, poprawiła się i powinna zostać utrzymana. Nowa strona internetowa, prowadzona przez Komisję, wykorzystująca dane Eurostatu, opisująca cele i zadania oraz wskazująca, w jaki sposób zbliża się do ich osiągnięcia, byłaby bardzo przydatna, aby zachęcać do działań i osiągnięcia tych celów.

4.11. Gospodarka o obiegu zamkniętym jest praktycznym sposobem generowania dobrobytu i zamożności w kontekście gospodarki dobrobytu. Dodatkowo sprzyja to odchodzeniu od wąskiego ukierunkowania na PKB. Monitorowanie powinno być powiązane z celami zrównoważonego rozwoju i stanowić uzupełnienie stanowiska EKES-u w zakresie "wychodzenia poza PKB" 4 .

Bruksela, dnia 25 października 2023 r.

Oliver RÖPKE

Przewodniczący

Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

1 https://circulareconomy.europa.eu/platform/en
2 Flash Eurobarometer 456: SMEs, resource efficiency and green markets - Data Europa EU.
3 EESC Study on Europe's Circular Economy and its Pact for Skills: working together for an inclusive and job-rich transition?
4 Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Zrównoważona gospodarka, jakiej potrzebujemy" (opinia z inicjatywy własnej) Dz.U. C 152 z 6.4.2022, s. 7. Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Zrównoważona gospodarka, jakiej potrzebujemy" (opinia z inicjatywy własnej) (Dz.U. C 106 z 31.3.2020, s. 1).

Zmiany w prawie

Przedłużenie ważności rozporządzenia o warunkach zabudowy z podpisem prezydenta

Podczas ostatniego posiedzenia Senat nie wniósł poprawek do noweli ustawy o dostępności wydłużającej o dwa lata ważność rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Ma ono wygasnąć 20 września br. Brak rozporządzenia sparaliżowałby realizację inwestycji. W piątek prezydent podpisał ustawę.

Renata Krupa-Dąbrowska 19.07.2024
Nieczytelna preskrypcja? Farmaceuta sam zadecyduje o dawkowaniu leku

Jeśli na recepcie w ogóle nie wypisano dawkowania leku albo jest ono niemożliwe do rozczytania, farmaceuta sam będzie mógł zadecydować, jaka dawka będzie odpowiednia dla pacjenta. Będzie mógł wydać też pacjentowi maksymalnie cztery opakowania leku, a nie jak do tej pory dwa. Te zasady nie będą jednak dotyczyły leków zawierających substancje psychotropowe lub środki odurzające.

Inga Stawicka 19.07.2024
Renta wdowia będzie dużo kosztować

Współmałżonek zmarłej osoby będzie mógł pobierać równocześnie rentę rodzinną i inne świadczenie emerytalno-rentowe w wybranym przez siebie wariancie – tzw. rentę wdowią. Nie będzie już musiał, jak obecnie, decydować się na wybór tylko jednego świadczenia. Nowe przepisy miałyby wejść w życie od początku 2025 roku. Koszt wprowadzenia renty wdowiej dla państwa wyniesie tylko na początku 8-10 mld zł rocznie.

Beata Dązbłaż 18.07.2024
Nowe podstawy programowe dla kilku zawodów szkolnictwa branżowego

Od września zmienią się podstawy programowe kształcenia w zawodach: elektromechanik pojazdów samochodowych oraz technik pojazdów samochodowych, operator obrabiarek skrawających i technik weterynarii. Określona też została podstawa programowa kształcenia w nowym zawodzie technik elektromobilności.

Agnieszka Matłacz 08.07.2024
Kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe rosną od lipca po raz drugi w tym roku

41 mln 281 tys. 920 złotych może od lipca wynieść maksymalna kara za przestępstwo skarbowe. Najniższa grzywna za wykroczenie wynosi natomiast 430 złotych. Wzrost kar ma związek z podwyższeniem wysokości minimalnego wynagrodzenia. Od lipca 2024 roku wynosi ono 4300 złotych.

Krzysztof Koślicki 01.07.2024
Przepisy o głosowaniu korespondencyjnym bez poprawek Senatu

W środę Senat nie zgłosił poprawek do noweli kodeksu wyborczego, która umożliwia głosowanie korespondencyjne wszystkim obywatelom zarówno w kraju, jak i za granicą. 54 senatorów było za, a 30 przeciw. Ustawa trafi teraz do prezydenta. Poprzedniego dnia takie rozwiązanie rekomendowały jednomyślnie senackie komisje Praw Człowieka i Praworządności, Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej oraz Komisja Ustawodawcza.

Grażyna J. Leśniak 26.06.2024
Metryka aktu
Identyfikator:

Dz.U.UE.C.2024.889

Rodzaj: Opinia
Tytuł: Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego "Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów w sprawie zmienionych ram monitorowania gospodarki o obiegu zamkniętym" [COM(2023) 306 final]
Data aktu: 06/02/2024
Data ogłoszenia: 06/02/2024